John Edward Hasse u Crnoj Gori

Hasse 3 - March 2018

Naš specijalni gost ove godine u okviru manifestacije Mjesec poštovanja džeza u Crnoj Gori bio je Džon Edvard Hase (John Edvard Hasse, 1948) poznati američki džez autor, džez pijanista i muzikolog. Tokom svoje dvodnevne posjete održao je dva predavanja: u prostorijama Ministarstva kulture govorio je na temu “Zašto nam je umjetnost potrebnija nego ikad?” a u podgoričkoj gimnaziji održao je predavanje “Ella Fitzgerald: Prva dama pjesme”; posjetio je i koncerte u okviru programa manifestacije Mjesec poštovanja džeza u Crnoj Gori, susreo se s ministrom kulture, sekretarkom Crnogorske nacionalne komisije za UNESCO, i drugim poslenicima kulture, novinarima, muzičarima – učesnicima i podržavaocima naše džez manifestacije. Gostovao je takođe na programu Nacionalnog radija i televizije (RTCG).

Priznati istoričar, autor i producent, Džon Edvard Hasse je radio preko 30 godina kao kustos američke muzike u Nacionalnom muzeju Smitson (Smithsonian), koji je najveći, edukativni i istraživački kompleks na svijetu. U Smitsonu je pomogao u izgradnji najveće muzejske kolekcije istorije džeza na svijetu; tu je stvorio nacionalnu manifestaciju Mjesec poštovanja džeza (Jazz Appreciation Month), koja se održava svakog aprila u Sjedinjenim državama, kao i širom svijeta, i osnovao veliki džez orkestar Smithsonian Jazz Masterworks Orchestra; kao muzički pisac bio je nominovan za nagradu Grammy 1989. godine. Ističe se kao lider koji je u potrazi za kreativnim dostignućima. Njegove brojne knjige, prezentacije, predavanja i govori inspirišu lidere, udruženja, predavače i publiku širom svijeta. Jedan je od najistaknutijih istoričara muzike u Americi. On je autor cijenjene biografije Djuka Elingtona. Početkom 2018. godine, dobio je nagradu Legend of Jazz Education, priznanje koje su ranije dobili Elis Marsalis (Ellis Marsalis), Dejvid Bejker (David Baker) i Herbi Henkok (Herbie Hancock).

Veoma smo srećni što možemo da prenesemo intervju sa Džonom E. Haseom, koji je objavljen u dnevnom listu “Vijesti” 21. aprila:

-Vaš rad u zvanju kustosa Američke muzike u institutu Smitson je veoma impresivan i poštovan u Sjedinjenim Američkim Državama. Molim Vas, da li nam možete reći nešto više o vašim dostignućima u ovoj prestižnoj ustanovi?

JEH: Za mene, moj rad predstavlja daleko više nego “posao iz snova” – to je bio poziv. Bilo je  istinski prikladno da slijedim svoju strast prema muzici uopšte i posebno prema džezu, tokom trideset tri godine. Moje obaveze su bile mnogobrojne a posao je bio zahtjevan; to je značilo da nosim oko dvanaest različitih “šešira” – kolekcionar, konzervator, urednik izložbi, naučnik, javni govornik, advokat, portparol, javni službenik, graditelj partnerstava, kulturni ambasador, radnik u funkciji stvaranja novih prijateljstava i novih fondova.

Tri su postignuća na koja sam posebno ponosan. Prvo bi predstavljalo rad na stvaranju najveće muzejske kolekcije džez istorije, sa artefaktima od Luja Armstronga, Djuka Elingtona, Benija Gudmana, Artija Šoa, Ele Ficdžerald, Dizija Gilespija, Majlsa Dejvisa, Džona Koltrejna, Herbija Henkoka i mnogih drugih. Samo kolekcija Djuka Elingtona je svjetska zaostavština, sa dvjesta hiljada strana dokumenta, od čega je polovina neobjavljene muzike koju su on i Bili Strejhorn komponovali za Orkestar Djuka Elingtona. Drugo bi bilo osnivanje Mjeseca poštovanja džeza, manifestacije koja postoji već sedamnaest godina. Treće, formiranje čuvenog big benda, Smithsonian Jazz Masterworks Orchestra, kojem je u toku dvadeset sedma sezona koncerata i turneja.

-Kako je došlo do osnivanja Mjeseca poštovanja džeza?

JEH: Smatram da je džez jedno od najvećih doprinosa kulturi Amerike i svijeta u dvadesetom vijeku, ali da ta činjenica nije dovoljno uvažavana ni korišćena. Jedan mjesec posvećen džezu svake godine tako predstavlja priliku i platformu za razne vrste javnih obilježavanja i slavljenja džeza u školama, koledžima, bibliotekama, muzejima, koncertnim salama i radio i TV stanicama. Danas se JAM slavi širom Sjedinjenih Država i u cijelom svijetu.

-Kako se širila ova ideja po zemlji i inostranstvu?

JEH: Na nekoliko načina: putem Smitson instituta, koji je najveći svjetski kompleks muzeja i istraživačkih centara; kroz partnerstva sa više od trideset nacionalnih i internacionalnih organizacija; kao i zahvaljujući zalaganjima pojedinačnih džez muzičara i ljubitelja džeza, kao što je u Crnoj Gori Maja Popović. Njena vizija, liderstvo i posvećenost džezu me zadivljuju.

-Liderstvo zauzima posebno mjesto u vašem radu. Imali ste predavanja na temu “Šta lideri mogu da nauče od majstora džeza.”  Kako to džez može da inspiriše lidere?

JEH: Kroz moja predavanja govorim o osam glavnih lekcija koje današnji lideri mogu da nauče od majstora džeza kao što su Luj Armstrong i Herbi Henkok. Slušaj pažljivo. Nađi svoj sopstveni zvuk. Ovladaj trenutkom. Ostani svjež – inoviraj. Improvizuj. Kreativno sarađuj. Nađi i uzgajaj velike talente. Uvažavaj raznolikost.

-Šta bi, po vašem mišljenju, bio dobar primjer liderstva u džezu?

JEH: To bi bio Djuk Elington, briljantan kompozitor i vođa benda, najvećeg džez orkestra u istoriji. Svakom od muzičara prilazio je kao da su nešto posebno – izuzetno – važno za cijeli tim, i rezultati su bili spektakularni. Inspirisao ih je da daju sve od sebe, i više od toga, i stvorio veliku lojalnost i dugotrajnu saradnju sa svojim sviračima.

Zamislite sad, koliko bi drugačiji bio svijet ako bi svi naši lideri razumjeli ono što je Elington znao: da svako od nas ima različite talente, i da je potrebno samo naći način da se talenti neke osobe prepoznaju, previde njeni nedostaci, a ojačaju njene snage, i istakne ono u čemu su najbolji. To je važna lekcija o liderstvu kojoj nas uči Djuk Elington. Smatram Elingtona za najsvestranijeg američkog muzičara: kompozitor, vođa benda, dirigent, aranžer orkestra, solista i pratnja. Niko to nije radio bolje od njega. Njegovi snimci i kompozicije živjeće kroz buduće vjekove, vjerujem, i milenijume.

-Nedavano ste dobili nagradu “Legenda džez obrazovanja”! Hoćete li nam reći nešto o svom edukativnom radu?

JEH: Moglo bi se reći da je obrazovanje praktično dio mog DNK: oba roditelja su mi bili nastavnici, i ja vjerujem u obrazovanje mladih kao i radoznalih odraslih ljudi. U tom smislu, nastale su moje izložbe u Institutu Smitson posvećene Djuku Elingtonu, Eli Ficdžerald, Frenku Sinatri i Reju Čarlsu. Koautor sam glavnog udžbenika za univerzitetske studente pod nazivom Discover Jazz. Mnogo sam pisao i za vebsajt www.smithsonianjazz.org.

-Na čemu trenutno radite?

JEH: Upravo sam proveo nedjelju dana na čuvenom koledžu Berkli u Bostonu, gdje sam održao seriju od trinaest predavanja o džezu. Volim da dijelim znanje koje imam i strast prema ovoj materiji. Takođe, za The Wall Street Journal pišem tekst o džezu i skupljam ideje za svoju sljedeću knjigu.

-Posljednji JAM u Institutu Smitson posvećen je ženama u džezu. To je inspirisalo i ovogodišnji Mjesec poštovanja džeza u Crnoj Gori, koji slavi žene u džezu. Smatrate li da treba dati više prostora ženama na džez sceni?  Zašto se još uvijek bavimo ovom temom, po čemu je ona aktuelna?

JEH: Žene bez sumnje treba da dobiju više prostora i priznanja u džezu. To je oblast kojom dominiraju muškarci od vrha do dna: kao muzičari, kompozitori, producenti u studijima i na koncertima, agenti, kritičari, pa čak i publika. Opet, talent koji su žene kao muzičarke pokazale u ovoj oblasti je zaprepašćujući. To što su postigle samo po sebi je rezultat njihove borbe da se probiju. Volio bih da vidim mnogo više mladih žena u muzici. Što budu uspješnije u svojoj karijeri, imaće značajniju ulogu kao uzori drugima, kao inspiracija za narednu generaciju mladih žena da odaberu džez kao svoju profesiju.

Gdje naši čitaoci mogu naći više informacija o ovim temama?

JEH: Preporučio bih ova četiri vebsajta:

www.smithsonianjazz.org

www.music.si.edu

goo.gl/aoABju

https://goo.gl/sQfKk3

Intervju prevela s engleskog Anica Vujnović

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *